Lavendelolie

Lavendelolie is een van de meeste vervalste etherische olien.

Als je naar een goede kwaliteit lavendelolie kijkt, in dit geval Lavandula angustifolia, dan kom je op de volgende globale samenstelling uit:

linalol	40%
linalyl-acetaat	23%
borneol	8%
cineol	5%
kamfer	0%

Als de olie goed is bevat het tenminste 40% linalol en 20% linalyl-acetaat.

Linalol en linalyl-acetaat zijn geurbepalend voor lavendelolie. Het zijn dan ook juist deze twee stoffen die op een synthetische manier kunnen worden gemaakt, waardoor vervalsing mogelijk is.

Linalol kan volgens de Hoffman-LaRoche synthese uit de basisstoffen acetyleen en aceton worden gemaakt. Linalyl-acetaat kan je via verestering maken volgens het volgende recept:

De synthese van linalyl-acetaat Breng in een 5 liter kolf: - 370 gram linalol, 2,4 mol - 357 gram azijnzuur anhydride, 3,5 mol - 12 gram katalysator: 10% H2PO4 in azijnzuur anhydride Laat dit mengsel een week bij 5oC staan. Los het op in 800 gram benzeen en was met 300 gram water. Was de benzeenlaag met een verzadigde oplossing van natriumwaterstof-carbonaat tot een neutrale reactie met lakmoes. Destilleer de benzeen af. Het gewicht van de ruwe olie is 420 gram, 84% ester. Na destillatie 90% ester, kookpunt 72 graden Celcius. Bron: the formulation and preparation of cosmetics fragrances and flavors    Louis Appell

Als je naar de winkel gaat om een flesje natuurzuivere lavendelolie te kopen moet je dus goed opletten.

Tips: Koop olie van een betrouwbare leverancier. De aanduiding lavendelolie is niet voldoende.

         Op het etiket moet de volledige latijnse soortnaam van de lavendel staan

         Een batchnummer (productiecode) op het etiket, zodat vragen over de levering kunnen

         worden opgezocht. 

En als je toch voor een goede olie gaat is een EKO-kwaliteit natuurlijk het beste.

De lavendelolie die geproduceerd wordt verschilt nogal in samenstelling. Allereerst zijn er verschillende soorten lavendel die onderling in geur verschillen:

Naam	geur
Lavendel extra/wild  L.angustifolia	kruidig, krachtig
Lavendel fijn   L.angustifolia	robuuster dan de L.extra
Spijklavendel  L.latifolia	fris, krachtig, kamferachtig
Lavandin    L.x intermedia	fijn, geurt naar lavendel, licht kamferachtig
Kuiflavendel  L. stoechas	nauwelijks geurend naar lavendel, kamferachtig

De geur zegt ook iets van de samenstelling van de olie. In onderstaande tabel staan 3 soorten lavendel met de samenstelling die er zo uit zou kunnen zien.

samenstelling in	%   belangrijkste	terpenen in	lavendelolie
	L.angustifolia	Lavandin	L. stoechas
kamfer	0,5 – 1%	4 – 11%	10 – 20%
caryophyleen	3 – 12%	n.d.	n.d.
1,8 - Cineol	1 – 2%	5 – 10%	20 – 30%
linalol	30 – 49%	30 – 40%	40 – 50%
linalol acetaat	30 – 45%	20 -30%	< 1%
Ocimeen	2,5 – 6%	n.d.	n.d.
Pineen (α en β)	n.d.	n.d.	1 - 3%

Nog duidelijker zijn de hieronder afgebeelde schijfdiagrammen. Alle type verbindingen hebben hier een kleur zodat goed het verschil in samenstelling te zien is. Bijvoorbeeld het aandeel esters (donker blauw gekleurd), in dit geval de linalylacetaat. Klik op de afbeelding om hem te vergroten

 Bron: AROMATHERAPY, essential oils in colour; Rosemary Caddy

Het boekje waar de plaatjes uit zijn overgenomen is trouwens een aanrader voor mensen die meer inzicht willen krijgen in de samenstelling en werking van etherische olie. De auteur Rosemary Caddy heeft een gedegen universitaire achtergrond, is klinisch aromatherapeut, en heeft voor haar studenten de Caddy Classic Profiles ontwikkeld. Wil je hier meer over weten:    www.ccprofiles.co.uk

Er is trouwens nog meer variatie in de samenstelling van lavendelolie mogelijk. De kwaliteit en samenstelling van de etherische olie van een lavendelsoort is ook nog afhankelijk van de groei-omstandigheden van de planten. Factoren die daarbij van belang zijn:

1.    De grondsoort

2.    Locatie en hoogte

3.    Waterbron en type

4.    het ´terroir´ 

Terroir is een term die wordt gebruikt in de wijnbouw.

Het gaat hierbij om grond(soort), schaduw, wind, regen, terrein en de speciale groeiplek (ecologie)

5.    Oogst op het juiste moment

6.    Oogst van de juiste delen

lavendelveld Viva-Lavandula

Eind juni ben ik weer van plan lavendel te gaan plukken. Ik hoop op een grote opbrengst, zodat ik de kwaliteit van deze Nederlandse lavendelolie kan laten testen!

Etherische olie van de Douglasspar

De etherische olie van Douglas spar is een bijzondere olie. De citrusgeur maakt het een fris ruikende olie. Wat is eigenlijk de samenstelling van deze olie? Daarvoor heb ik 'The chemistry of essential oils made simple' geschreven door David Stewart geraadpleegd. Ook kwam ik een Servisch onderzoek tegen: Chemical composition and antifungal activity of the essential oil of Douglas fir

Pseudosuga menziesii Mirb. Franco) from Serbia. De samenvatting van dit onderzoek kan je vinden op http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0352-5139/2009/0352-51390910035T.pdf

stoomdestillatie naalden en twijgen van Pseudotsuga menziesii
SAMENSTELLING:

De olie van de Douglasspar (Pseudotsuga menziesii) heeft een sterk wisselende samenstelling. De olie uit Frankrijk heeft bijvoorbeeld een hogere beta-pineen gehalte dan olie geproduceerd in de VS.
De olie kan soms vervalst zijn mijn terpentijn. Er is ook een duidelijk waarneembaar verschil in geur met de olie van de Grove den (Pinus sylvestris) Dat is ook te verklaren als je naar de samenstelling kijkt.

Etherische olie van de Douglasspar bevat veel meer  L-limoneen dan die van de den. Deze monoterpeen is verantwoordelijk voor de citrusgeur. Zo komt   R -limoneen in sinaasappelolie voor en L-limoneen in citroenolie.

Verder zorgen bornylacetaat (een ester) en pineen voor de karakteristieke dennengeur.
Met name bornylacetaat draagt bij aan de frisheid van de olie. Door onderzoek van de
laatste jaren is er ook meer bekend geworden van de geneeskrachtige eigenschappen van
de verschillende stoffen in de olie. Van alpha-pineen is bekend dat het een stimulerende werking heeft.  R-limoneen heeft tumorwerende eigenschappen.

Den zuivert, geeft hernieuwde kracht, versterkt en bevordert gevoelens van energie en welzijn. Ruik aan het flesje de kracht springt eruit!

Dat verklaard dat tijdens het destilleren de gesprekken en discussies die ik onderwijl met Catharina had steeds scherper werden.
Het is prachtig dat we gebruik kunnen maken van deze etherische olie, maar de boom maakt ze om zelf goed te kunnen functioneren. Monoterpenen (zoals pineen, limoneen) hebben een antiviraal effect wat belangrijk is om te overleven. Ook communicatie en aantrekking verloopt dankzij de monoterpenen.Schorskeversoorten vinden hun waardplant op de geur, het monoterpenenmengsel is soortspecifiek. Voor de Douglasspar is dat Dendroctonus pseudotsugae.



Deze kever wordt aangetrokken door de etherische olie van de boom, en dan met name door: alpha-pineen, beta-pineen, limoneen, campheen, geraniol en alpha-terpineol.

Tijdens mijn wandelingen in het Chaamse bos ruik ik zo af en toe ook de kenmerkende geur van de Douglasspar olie. De olie heeft net zoals andere monoterpeen rijke naaldolien de volgende eigenschappen:

  1 antiseptisch - voor de luchtwegen en omgevingslucht
  2. expectorant - hoestbevorderend
  3. pijnverdovend
  4. neurotonicum - stimulerend
  5. stimulatie van de bijnieren
  6. weerstandverhogend
  7. huidverzorgend
De grootste kracht van de olien ligt in het zuiveren van de omgevingslucht. Een gezonde boswandeling is dus niet zomaar een uitdrukking, maar is dus ook echt goed voor de gezondheid!

Douglasspar destilleren

Afgelopen week was het perfect herfstweer, en ook een laatste kans om voor het winterseizoen nog buiten te kunnen destilleren. Vanwege z'n welriekendheid had ik gekozen voor de Douglasspar. In de Chaamse bossen waar ik met toestemming takjes en boompjes mag zagen komt deze spar naast andere sparrensoorten algemeen voor.

Ik heb in totaal 4 klapkratten geknipt en een dag later gedestilleerd.

Voor het verkleinen van de takjes had ik een hakselaar aangeschaft.

Helaas kan je daar alleen wat grotere takken mee versnipperen. De takjes en twijgjes van de spar zijn te buigzaam. Hierdoor heb ik met een knipschaar de takjes kleiner moeten knippen.

De vier klapkratten waren goed voor in totaal 10 kg aan takken en takjes met sparrennaalden.

Voorbereidingen voor de destillatie zijn eigenlijk het meest werk.

Het fijnknippen van de takjes, de ketel vullen met ca 30 Liter heet water,

de takjes in de ketel op het rooster brengen,

Rooster in de destilleerketel

de deksel erop en langs de rand dichttapen om stoomlekkage te voorkomen,

de koelemmer aansluiten, gas onder de destillatieketel aansteken,

de koelemmer vullen met warm en later met koud water.

Daarna is het afwachten wanneer het water aan de kook gaat en de eeste druppels

destillaat de koelemmer verlaten. Voordat dit gebeurd is er eigenlijk al van alles te

ruiken. Bij deze destillatie was er bij 30 - 50 graden Celcius al een bloemige citrusgeur te reuken.

Bij 94 graden kwam het eerste destillaat over.

Tijdens het destilleren had ik wat last van stoomlekjes onder de afdichttape door. De hitte van de stoom lijkt als de destillatie een tijdje op gang is, hier en daar de lijm van de tape los te krijgen. Misschien moet ik op zoek naar een andere dichting, want op deze manier gaat er wel de nodige olie verloren tijdens het destilleren!

De geur werd tijdens het destilleren fruitiger.

Na ruim 2 uur destilleren had ik een opbrengst van 30 mL olie.

Dat is een percentage van 0,3%.

Sparrentakjes na de destillatie in de kliko

In welke tijd de spar de hoogste opbrengst aan olie heeft is voor mij nog steeds iets om uit te zoeken.

Vorige jaar heb ik in oktober alleen heel jonge boompjes geknipt en kwam toen op een opbrengst van ongeveer 1 % uit. De takjes heb ik toen wel dezelfde dag gedestilleerd. Het is dus het proberen waard  een volgende keer alleen heel jonge boompjes te knippen en dan dezelfde dag gelijk te destilleren.