EEN NIEUWE KETEL!

Vorige jaar heb ik nagedacht over een nieuw te bouwen destilleerketel, waarmee je in één keer destilleren meer olie kunt maken. Via marktplaat heb ik een grote RVS pan van 150 liter aangeschaft. Deze pan zou de basis moeten zijn van de destilleerketel.

Ontwerpschets (stoom)destilleerketel en koelemmer, capaciteit 75 liter plantenmateriaal

Dat was het begin van een project die nu succesvol is afgesloten.

Allereerst heb ik nagedacht over het ontwerp en voorbeelden gezocht van destilleerketels. De voorbeelden hieronder zijn van professionele RVS-ketels.

Engels model:

 Frans model: http://www.alambic-inox.com/materiel/alambic.html

Na een ontwerp gemaakt te hebben heb ik contact gezocht met een ervaren RVS-lasser. Dat was nog een hele zoektocht. Uiteindelijk heb ik met Roy Lemmen een afspraak kunnen maken. http://lassersmetaalbewerking.blogspot.com/2010_11_01_archive.html

Roy heeft jarenlange ervaring in de ketelbouw en was enthousiast over deze opdracht.

Hieronder wat foto's gemaakt in de werkplaats.

stoomgaten in de deksel

top op de deksel gelast

'gooseneck'

Een moeilijk onderdeel was de koelemmer. De spiraal die in de emmer gemonteerd moest worden, heeft Roy moeten laten maken door een specialist. De levering hiervan heeft nogal wat tijd in beslag genomen, maar het resultaat is er dan ook naar.

destilleerketel met deksel top thermometer en aansluiting 1/2



 halverwege de destillerketel zit een rooster

De destilleerketel is in twee delen dmv een rooster verdeeld. Het onderste deel is voor het water die na koken de stoom gaat genereren. De bovenste helft (75 liter) is voor de plantendelen.

koelemmer

De koelemmer heeft een in- en een uit-laat voor het koelwater voorzien van een kraan.

De spiraal loopt uit en is met en 1/2 duims schroefdraad aan de destilleerketel te koppelen.

koelspiraal in de emmer

Nu nog testen met een  waterdestillatie.

Kamille destilleren

Echte kamille, afbeelding Wikipedia

Dit jaar stond begin juni de kamille (Matricaria recutita, synoniem: Matricaria chamomilla en Chamomilla recutita) volop te bloeien. Een mogelijkheid dus om voldoende te plukken voor een destillatie.

Ik besloot om deze keer hydrolaat te gaan maken en in glas te destilleren. De opbrengst van 0,3 -1,0 %   aan etherische olie die kamille zou moeten geven zou nogal veel (pluk)tijd kosten.

Voor het destilleren heb ik in totaal 350 gram fijngeknipte stukjes van de top van de kamille in de tussenbol gebracht.

Uitleg over de glazen destillatieopstelling die ik gebruikt heb staat beschreven in het artikel stoomdestilleren in glas: http://indekoperenketel.blogspot.com/2010/08/stoomdestilleren-in-glas-1.html

De destillatie heb ik uitgevoerd in de keuken. Voor de verwarming heb ik gebruik gemaakt van een electrische kookplaat. Om de glazen kookkolf op een gaspit te zetten vond ik vanwege de breekbaarheid iets te riskant.

tussenbol 2 liter gevuld met 350 g vers geplukte kamille

Bij de aansluiting van de spiraalkoeler moest ik wat improviseren met duct tape omdat ik geen verloopstukje had.

Het duurde toch nog zo´n half uur nadat het water in de kookkolf ging koken voordat er stoom en olie overkwam door de destillatiebrug.

Na een minuut of tien was er in de top van de spiraalkoeler al een klein beetje van de blauwkleurige kamille olie te zien.

Het destillaat, olie en hydrolaat, heb ik opgevangen in een maatglas.

Tijdens het destilleren werd het water in de kookkolf steeds donkerder geel van kleur.

Na twee uur destilleren had ik 200 mL hydrolaat opgevangen. 

De donkerblauw kleurige etherische olie dreef op het hydrolaat.

De geur van het hydrolaat was niet welriekend te noemen. Ik kon de geur het beste omschrijven als gekookte aardappellucht. Voor een volgende keer loont het misschien toch wel de moeite om een dag te plukken en met de alambiek te proberen een flesjes olie te destilleren.

Wat is een hydrolaat ?

Hydrolaten of hydrosols zijn het bijproduct of het hoofdproduct van de stoomdestillatie,



Hydrolaten bevatten wateroplosbare, vluchtige planten componenten die de geur hebben van de etherische olie, maar minder sterk of zelfs helemaal niet of heel subtiel. Dit komt doordat er maar sporen etherische olie in een hydrolaat zitten. De reuk en de smaak worden bepaald door de wateroplosbare, hydrofiele componenten van de plant in het hydrolaat. Het is destillaat(water) dat de wateroplosbare delen bevat met een veelheid aan stoffen. Het is eigenlijk een geconcentreerd extract, 20-30 maal sterker dan een kop kruidenthee.  

De samenstelling van een hydrolaat

De wateroplosbare bestanddelen zijn tanninen, flavonoïden, aldehyden, carboxylzuren en terpeenalcoholen. Gemiddeld bevat een hydrolaat 0,02% essentiële olie.

Het hydrolaat bevat de levenskracht van de plant.  .

Tannine is een verzamelnaam voor bepaalde chemische verbindingen. Tannines zijn polyfenolen. De stof is van invloed op de smaak, kleur en structuur van onder andere wijn en thee. Ook in hout (onder andere eik) en vruchten (onder andere kweepeer, avocado) zit tannine.



basisstructuur flavonoiden

 Flavonoïden zijn een uitgebreide groep organische en stikstofvrije verbindingen met een typisch basisskelet (zie figuur) die wijdverbreid zijn in het plantenrijk.
Flavonoïden komen vooral voor in geneeskrachtige kruiden, fruit, groenten, zaden, noten en op planten gebaseerde dranken zoals thee en wijn. Zo komen ze veel voor in bosbessen, maar ook in bloemen, vruchten, bessen, cacao en groenten. Druiven bevatten 100 tot 135 milligram flavonoïden per 100 gram fruit. Flavonoïden dragen ook in belangrijke mate bij aan de smaak van voedingsmiddelen. Zo hebben ze bijvoorbeeld een grote invloed op de kleur en het aroma van rode wijn. Ook spelen flavonoïden  een belangrijke rol in de plantenstofwisseling, voornamelijk als groeiregulatoren en bij de bescherming tegen ultraviolet licht, oxidatie en hitte.

 
Aldehyden.


carbonylgroep



Een aldehyde (ook wel alkanal) is een functionele groep, bestaande uit een carbonylgroep waaraan een waterstofatoom is gebonden. Een aldehyde ontstaat door oxidatie van een  alcohol.  
Bijvoorbeeld citronellol een monoterpeen alcohol die in de plant omgezet wordt in  de monoterpeenaldehyde citronellal. Deze stof die als geurstof gebruikt wordt komt van nature voor in de etherische olie van onder meer citrusvruchten, citroengras, citroenmelisse en jeneverbes. Het is een hoofdbestanddeel van citronellaolie.

Carboxylzuren

Dit zijn organische zuren zoals azijnzuur, oxaalzuur, wijnsteenzuur.



linalol



terpineol

Terpeen-alcoholen

Net zoals alcohol (ethanol) hebben deze terpenen een alcohol (OH) groep.

Bekende voorbeelden van terpeen-alcoholen zijn linalool (komt veel in lavendelolie voor) en terpineol bekend van ondere andere de dennenolie.

Onderzoek naar hydrolaten.

Een onderzoek naar de samenstelling van 44 soorten hydrolaten heeft de volgende resultaten opgeleverd:

42 % van de hydrolaten had een groot verschil in samenstelling vergeleken met de olie. De olie en het hydrolaat kwamen van dezelfde destillatie. Dit houd in dat de biologische werking van de olie en het hydrolaat niet altijd hetzelfde zijn.Verder waren de gemeten concentraties van de hoofdbestanddelen extreem laag vergeleken met die van de etherische olie. Er was ook een grote variatie in hoofdbestandelen gevonden tussen de verschillende hydrolaten.

Van de 44 onderzochte hydrolaten is een indeling gemaakt in type hydrolaat op basis van het hoofdbestanddeel:



afbeelding website  Michel Vanhove http://www.nature-helps.com/



Aldehyde

Alcohol

Fenol

Keton

Oxide

Ester

Fenol-methyl-ether

Dit onderzoek heeft nog eens aangetoond dat je een hydrolaat niet kan maken door een paar druppeltjes etherische olie in water op te lossen. Wil meer weten over de toepassingen van hydrolaten?Indekoperenketel geeft een online cursus en een workshop over het zelf maken van hydrolaten.

https://www.indekoperenketel.nl/zelf-hydrolaten-maken/