koelemmer foto Frank Stolvoort

vrijdag 22 december 2017

Onderzoek naar de samenstelling van hydrolaten

Sinds het boek van Suzanne Catty 'Hydrosols: The Next Aromatherapy" in 2001 is verschenen is de belangstelling voor het gebruik van hydrolaten toegenomen.
In 2011 schreef ik een artikel over de samenstelling van hydrolaten: http://indekoperenketel.nl/?s=wat+is+een+hydrolaat Kort gezegd het hydrolaat dat vrijkomt bij de stoomdestillatie van planten is geen waterig aftreksel van de etherische olie. Er zitten ook wateroplosbare bestanddelen uit de plant in. 
De vorming van hydrolaat tijdens de destillatie van Lavandin
In de boeken en publicaties staat weinig tot niets te lezen over de inhoudstoffen die de verschillende hydrolaten bevatten. Interessant genoeg dus om daar achter te komen. Na nogal wat zoekwerk kwam ik een interessante blog tegen van het Canadese onderzoekinstituut Laboratoire fytochemia. De chemicus Alexis St- Gelais stuurde mij een voorbeeld van een analyse van een hydrolaat. 
Gaschromatogram vloeistof-vloeistofextractie van een hydrolaat  BRON Laboratoire fytochemie

Alexis gaf mij de volgende beschrijving van de methode die ze gebruiken om een analyse (GC MID) te kunnen uitvoeren.
We voeren een vloeistof-vloeistofextractie uit, wat betekent dat we de meeste (relatief) hydrofiele verbindingen zoals vluchtige zuren en diolen, evenals eventuele etherische olie (hydrofoob) die niet volledig zijn gedecanteerd, uit het water zullen extraheren. Dit is meestal alles wat zich in een hydrolaat bevindt, tenzij u naderhand nog iets toevoegt - de analyse is bijvoorbeeld niet geschikt voor zeer hydrofiele en niet-vluchtige stoffen zoals polyfenolen en suikers, die niet alleen in een hydrolaat te vinden zijn .
 
vloeistof-vloeistofextractie

Deze informatie gaf mij wat meer duidelijkheid over wat je kan verwachten als je een analyse laat uitvoeren van een hydrolaat. De samenstelling van de volledig water oplosbare bestanddelen zoals de polyfenolen tannine en flavonoide is met deze analyse niet te bepalen. Maar de organische verbindingen die voor een klein deel in water oplossen worden via de vloeistof-vloeistofextractie uit het hydrolaat gehaald. Daar zijn ook organische zuren bij die er voor zorgen dat hydrolaten licht zuur zijn. Alexis gaf mij een voorbeeld van de samenstelling van deze organische stoffen in een hydrolaat

ANALYSIS SUMMARY
Identification
DB-5 (mg/L**)
DB-WAX
(mg/L**)
Classe

Compound 1
0.54
0.55
Aliphatic alcohol
bijvoorbeeld LINALOL
Compound 2
0.05

Aliphatic alcohol

Compound 3
1.33*
1.12
Aliphatic alcohol

Compound 4
[1.33]*
0.08
Furan
Zie bijlage
Compound 5
0.07
0.10
Aliphatic alcohol

Compound 6
0.07
0.08
Aliphatic alcohol

Compound 7
0.07

Furan

Compound 8
17.42*
0.22
Aliphatic ketone

Compound 9
[17.42]*
15.31
Aliphatic alcohol

Compound 10
0.23
0.18
Aliphatic alcohol

Compound 11
0.62
0.59
Simple phenolic
Bijvoorbeeld eugenol
Compound 12
0.05

Simple phenolic

Compound 13
1.63
1.30
Monoterpenic alcohol
Bijv   Thymol
Compound 14
0.08
0.07
Monoterpenic alcohol

Compound 15
27.15*
0.38
Monoterpenic alcohol

Compound 16
[27.15]*
26.23
Phenylpropanoid
Bijv Coumarin
Compound 17
[27.15]*
0.08
Monoterpenic alcohol

Compound 18
0.16
0.22
Simple phenolic

Compound 19
0.06
0.07
Monoterpenic alcohol

Compound 20
0.19
0.18
Simple phenolic

0.57
0.54
Monoterpenic alcohol

Total identified
58.31 mg/L
55.89 mg/L



*: Two or more compounds are coeluting on this column
**: As tetradecane equivalents
[xx]: Duplicate percentage due to coelutions, not taken account in the identified total
Note: no correction factor was applied
Furaan is een heterocyclische organische verbinding, met als brutoformule C4H4O.

Het is een uittreksel van de meest voorkomende 20 soorten stoffen met type verbindingen zoals Furanen, aliphatische alcoholen, eenvoudige fenolen, monoterpeen en monoterpeen alcoholen. Wat opvalt is dat het om een heel kleine hoeveelheid, namelijk 56-58 mg per Liter gaat. 
Het aftappen van Salie-hydrolaat tijdens de destillatie
Specifiekere informatie vond ik in een uittreksel van een wetenschappelijk artikel 'Identification and absolute quantification of the major water-soluble aroma components isolated from the hydrosols of some aromatic plants.' uit 2009 van  
Hij schreef het volgende:
In deze studie werden de identiteit en de absolute hoeveelheid (mg / liter) van de belangrijkste wateroplosbare aromatische componenten uit de hydrolaten van zeven aromatische planten onderzocht. Deze planten bevatten zoete basilicum, pepermunt, groene munt, zure sinaasappel, petitgrain, citroengras, citroeneucalyptus en kruidnagel. Eugenol uit kruidnagel-hydrosol bleek de meest oplosbare component te zijn (854 mg / l hydrosol), gevolgd door d-carvon uit spearmint hydrolaat (242 mg / l) en linalool uit zowel zoete basilicum (171 mg / l) als petitgrain ( 128 mg / l) hydrolaten. Het onderzoek toonde ook aan dat de oplosbaarheid van bepaalde aromatische componenten uit verschillende hydrosolen niet hetzelfde is en waarschijnlijk afhangt van de chemische samenstelling van de essentiële etherische olie.

Afbeeldingsresultaat voor eugenol 
Het is mij duidelijk geworden dat het onderzoek naar hydrolaten ten opzichte van die van de etherische oliën nog in de kinderschoenen staat. Over de werking is al wel meer bekend. Zie bijvoorbeeld het artikel over Larikshydrolaat http://indekoperenketel.nl/toepassingen-van-larikshydrolaat/ Dat zou wel eens een reden kunnen zijn om volgend jaar het larikshydrolaat een keer te laten onderzoeken. Voor wie er meer over wil lezen:

zondag 5 november 2017

Lariks, Spar en Grove Den

Sinds 2010 destilleer ik naast lavendel en andere kruiden ook naaldbomen. De ervaringen opgedaan bij de destillaties van Lariks, Spar en Grove Den hebben een prominente plek gekregen in een boek die Catharina heeft geschreven en in eigen beheer heeft laten drukken. Het boek geeft naast de destillatietechniek die we gebruiken een goed inzicht in de geneeskrachtige werking van de etherische olie en hydrolaat die we jaarlijks van deze naaldbomen uit het Chaamse bos maken.

Dit is wat Catharina schrijft als introductie voor haar vorige week verschenen boek:

Lariks, Douglasspar en Grove Den zijn makkelijk herkenbaar en gedestilleerde etherische naaldboom-olie en -hydrolaat worden gebruikt om hun gezondheidsbevorderende eigenschappen. Stoomdestilleren is het op ambachtelijke wijze en met vakmanschap etherische olie en hydrolaat uit bomen en planten halen en scheiden. Deze techniek wordt uitgebreid geïllustreerd en eenvoudig uitgelegd. Naast de biochemische processen in de boom zijn chemische analyses van de inhoudsstoffen opgenomen. Met vele foto’s geeft dit boek ervaringen weer met het stoomdestilleren van naaldbomen uit het Brabantse Chaamse bos. Er wordt in heldere receptuur met doseringen beschreven hoe de etherische olie en hydrolaat van deze naaldbomen kunnen worden toegepast.
Jonge Lariksboompjes
Wat doen je als jouw gezondheid wat extra’s kan gebruiken? Je merkt dat je minder fit bent, vaker vermoeid, niet echt uitgerust en kwaaltjes steken de kop op. Grijp je naar pillen of kijk je in de natuur wat er voorhanden is en wat jou een fitheidsboost kan geven. De etherische olie en het hydrolaat van de naaldbomen uit onze omgeving helpen daarbij. In dit boek lees je hoe te destilleren en het destillaat te gebruiken voor jouw gezondheid.
Ik wens je veel inspiratie en verwondering over de naaldbomen die ons zoveel kunnen bieden voor een gezond en fit leven.
Het boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking’  kost € 29,50. De verzendkosten zijn € 5,- binnen Nederland. Uitgave in eigen beheer. ISBN 9789402240009 
Bestellen kan via het bestelformulier op de website  of via indekoperenketel@gmail.com

zondag 10 september 2017

IJs met reuzenzilverspar etherische olie

Als het destilleerseizoen een beetje op z'n einde loopt sluiten we af met een oogstfeest. Bezoekers zijn dan in de gelegenheid om kennis te maken met de etherische oliën en hydrolaten die we in het seizoen hebben gemaakt.

Het oogstfeest leek mij een ideaal moment om de bezoekers niet alleen met de geur, maar ook met de smaak van etherische olie te laten kennismaken. Dat klinkt misschien gek maar de aromatische stoffen waaruit de etherische oliën bestaan worden natuurlijk ook in voedingsmiddelen gebruikt. IJs is vanwege het melkvet erg geschikt om dat eens uit te proberen.
Over het ijsmaken met etherische olie had ik een aantal jaren geleden al een balletje opgegooid met de Jacobushoeve die in onze regio bekend staat om de lekkere (biologische) ijs die ze maken. Omdat etherische oliën geconcentreerd zijn is het belangrijk om een voorbeeldrecept te hebben. Tijdens mijn zoektocht kwam ik een aantal recepten tegen waarbij de ijsmakers munt, sinaasappel en lavendel gebruiken om een lekkere frisse smaak te creëren.
Geoogste reuzenzilverspar   Abies grandis
Voor het ijs wat ik afgelopen week heb laten maken door de Jacobushoeve heb ik gekozen voor de etherische olie van de Reuzenzilverspar (Abies grandis) in combinatie met stracciatella. Dit omdat ik uit de geur en de analyse die ik van deze bijzondere olie heb laten maken weet dat er een redelijke hoeveelheid limoneen in aanwezig is. Deze monoterpeen die in een heel hoog percentage in sinaasappel etherische olie zit is namelijk qua smaak een goede combi met chocolade.
IJs proeven
Ik was dan ook erg benieuwd of het Stracciatella- 'Chaamse bos'-ijs bij de bezoekers afgelopen zaterdag in de smaak zou vallen. De ijsmaker van de Jacobushoeve was in ieder geval enthousiast.
Dat enthousiasme kreeg ik ook te horen van de bezoekers van het oogstfeest van afgelopen zaterdag. Men vond het ijs:
 Bijzonder, smaakt naar bos, citrusachtig, erg lekker, smaakvol.
 In de middag heb ik de aanwezige bezoekers nog een destillatie met wat overgebleven muntbladeren (Mentha spicata) uit onze tuin laten zien. Hiervoor heb ik een glazen destilleeropstelling gebruikt.

Gezien de tijd van het jaar (september) leverde de destillatie geen etherische olie op waarmee ik een nieuwe ijssoort zou kunnen laten maken. Misschien volgend jaar?




woensdag 23 augustus 2017

Bezoekweek bij INDEKOPERENKETEL


Een week geleden was het bezoekweek bij indekoperenketel. We hadden een aantal verzoeken voor een 'bedrijfsbezoek' aan onze destilleerwerkplaats gebundeld en in één week gepland. 

Het ging om bezoeken van deelnemers uit de Brabantse regio waar we actief zijn.
Bijna alle kruiden op de wandplaat hebben we al een keer gedestilleerd.

Tijdens het 2 uur durende bezoek hebben de deelnemers kunnen ruiken en zien hoe je via stoomdestillatie etherische olie kan maken.
Het destilleerproces heb ik laten zien en ruiken door gebruik te maken van een kleine werkende destilleeropstelling gevuld met gedroogde Lavandinbloemen. Ook heb ik de deelnemers het verschil in samenstelling van diverse etherisch oliën laten ervaren door middel van een geursessies.

Tijd voor een korte pauze.

Aan het einde van het bezoek hebben de deelnemers een geurig presentje meegekregen.

Ik had namelijk van tevoren een aantal geursticks gevuld met Lavandin etherisch olie.
het vullen van geursticks

Geursticks of inhalator sticks zijn erg handig om bijvoorbeeld bij een verstopte neus in de winter te vullen met een beetje eucalyptus olie of zoals wij dat zelf doen Lariksolie. Je kan dan regelmatig aan de stick snuiven om de infectie te lijf te gaan. In het geval van de geursticks met Lavandin die we hebben uitgedeeld zal het snuiven een rustgevende werking hebben.
klaar om uit te delen

Bij het vertrek kregen de schapen die uitgeladen werden op het terrein naast de destilleerwerkplaats de ruime aandacht van een aantal deelnemers.

Catharina en ik vonden het een geslaagde bezoekweek waarin de grote interesse van de deelnemers in waar wij al een aantal jaren mee bezig zijn opviel.


zaterdag 19 augustus 2017

Verse theeplanten destilleren

foto: Specialplant Zundert
Tijdens de vakantie kreeg ik de vraag van een kwekerij gespecialiseerd in het kweken van theeplanten (Camellia sinensis) of ik ervaring had met het destilleren van deze plant. Net zoals bij twee andere agrarische ondernemers, van rozen en salie , ging het hier om een afvalstroom (maaisel) waar eventueel nog nuttige stoffen uit te halen zijn.
Theeplant Camellia sinensis  afbeelding: wikipedia
Een mooie gelegenheid, vond ik, om kennis over de plant en het destilleren ervan op te doen. Afgelopen vrijdag heeft een medewerker van specialplant Zundert grof gehakselde theeplantbladeren in de destilleerwerkplaats afgeleverd.

Er bestaat etherische olie van de Theeplant, niet te verwarren met plantaardige olie gewonnen uit het zaad van de plant. Ook hydrolaat van deze plant wordt geproduceerd en kent vele toepassingen ook in de cosmetica. De opbrengst van etherische olie uit Camellia sinensis is erg laag, dus tijdens het destilleren verwacht ik geen tot weinig olie. Ik ben wel benieuwd naar de kwaliteit van het hydrolaat.
Er ging in totaal 20 Kg grof gehakselde theeplant in de destilleerketel. Ik had gevraagd om het maaisel te hakselen omdat de theeplant dikkere bladeren heeft waardoor de stoom moeilijker aromatische stoffen kan meenemen.
Met gehakselde theeplant gevulde destilleerketel
Tijdens de destillatie heb ik de geuren die ontstonden bijgehouden. Al heel gauw nog ruim voor het destillaat overkwam waren er geuren waarneembaar:
13:20 fris vanille-achtige zachte geur
13:35 meer thee-achtige scherpe geur
13:40 scherpe natte groente geur
13:50 spinazie-achtige geur
13:55 start van het destilleren (het eerste destillaat komt over)
uitloop koelemmer
Tijdens de destillatie bleef een scherpe groente-achtige lucht hangen. Geen aangename geur. Het hydrolaat was opvallend helder er was geen etherische olie waarneembaar.
destilleeropstelling
Toen ik na één uur destilleren een geur waarnam die tegen een rotte eieren lucht aanzat ben ik gestopt met destilleren. Opbrengst 2 Liter hydrolaat, geen etherische olie.
pH meten van het hydrolaat
Van het vers gemaakte hydrolaat heb ik de zuurgraad (pH) gemeten. De pH van 4,8 komt redelijk overéén met wat je van een hydrolaat verwachten kan. Ze zijn allemaal licht zuur veroorzaakt door de organische zuren (water oplosbaar) die meekomen uit de plant. Na een dag in de koelkast ruikt het hydrolaat niet aangenaam en nog steeds licht zwavelig. 
blad van de theeplant Camellia sinensis
Er is weinig tot geen referentie te vinden over het destilleren van de theeplant, dus ook niet over de geur van het hydrolaat. Belangrijk voor een goed product is om te weten wat de oogsttijd, de specifieke delen van de plant, de voorbewerking en de destilleertijd zijn. Dus misschien ga ik het experiment voortzetten om tot een beter resultaat te komen.