koelemmer foto Frank Stolvoort

zondag 5 augustus 2018

Munt: 4 cultivars destilleren

Basilicum munt Mentha piperita basilicum foto: Puur-Aroma
Afgelopen zaterdag heb ik een aantal muntsoorten (cultivars) gedestilleerd. De munt heeft ruim een maand in de destilleerwerkplaats kunnen drogen. Dat is niet noodzakelijk, maar wel handig als je geen tijd hebt om de munt na het oogsten gelijk te destilleren.
vers gemaaide tijm
De munt is afkomstig van aromatische kruidenkwekerij Puur-Aroma, en is van biologisch gecertificeerde kwaliteit. Niet onbelangrijk als je bedenkt dat munt etherische olie ook gebruikt kan worden als smaakmaker in voeding.
Wegen van de munt
Van de 6 soorten munt cultivars heb ik 4 soorten bij elkaar genomen voor één destillatie. Het ging om: Mentha piperita 'Basilicum', Mentha piperita 'Cinderella', Mentha arvensis 'Banana' en Mentha suaveolens 'Apfel'. Om een beeld te krijgen van de opbrengst heb ik de gedroogde munt eerst gewogen. Het totaalgewicht was 2400 gram.
Deze hoeveelheid paste na stevig aandrukken goed in de 150 RVS destilleerketel. Door de hoge temperaturen duurde het niet lang voordat de destillatie startte. Buiten was het 34,1 graden Celcius (!),
binnen in de destilleerwerkplaats 28,7 graden Celcius. Door de ventilatie een stuk prettiger werken. Voordat de eerste druppels hydrolaat en etherische olie uit de uitloop van de koelemmer verschijnen zijn er tijdens een stoomdestillatie altijd heel vluchtige aromatische stoffen te ruiken. 
Uitloop koelemmer en scheitrechter
Ik noem dat de vluchtige voorloop van de destillatie. Deze keer waren deze aromatische stoffen ook zichtbaar in de vorm van een nevel. Om hydrolaat en etherische olie van elkaar te scheiden heb ik gebruik gemaakt van een scheitrechter. De etherische olie veranderde tijdens de destillatie van kleurloos naar heel lichtgeel.
start van de destillatie
einde van destillatie
Na anderhalf uur destilleren had ik ruim 30 mL muntolie geproduceerd. In de boeken kon ik vinden dat gedroogde munt een opbrengst van 0,5 tot 1,5% aan olie zou moeten hebben. Dat klopt dus aardig met de gevonden hoeveelheid.
pH-meting munthydrolaat
Van het verzamelde hydrolaat heb ik de pH gemeten, en kwam uit op een pH van 5,05.
Deze waarde komt overeen met wat Susanne Fischer-Rizzi in haar boek, Das Grosse buch der pflanzenwasser, over munthydrolaat schrijft.
Munthydrolaat
De inhoudstoffen van het hydrolaat zijn onder andere: Menthol, Menthon en 1,8 Cineol, Dit maakt munthydrolaat erg geschikt om te gebruiken in een verfrissende spay. Niet onbelangrijk om het hoofd koel te houden tijdens de hittegolf!


maandag 2 juli 2018

Biologische kruiden destilleren

Inladen van diverse kruidenmaaisels
Afgelopen donderdag heb ik in Zuid-Limburg kruidenmaaisel kunnen ophalen bij Puur-Aroma. De planten zijn biologisch geteeld en gecertificeerd. Het is altijd een ware sensatie om de geuren van de vers gemaaide kruiden te op te snuiven!
Maaisel van twee soorten munt
Het maaisel wat van een aantal dagen verzameld was bestond uit diverse soorten munt, twee soorten tijm, basilicum, salie, stevia. Deze hoeveelheid paste met een beetje passen en meten net in de bestelwagen.
Kruiden in de droogbakken
Ik had de ruimte naast de destilleerwerkplaats een dag tevoren ingericht als extra droogruimte om meer capaciteit te hebben. Dat bleek wel nodig om de diverse kruidenmaaisels goed gesorteerd te drogen te leggen. 
Al de aromatische kruiden die ik had meegekregen kunnen na drogen gedestilleerd worden zonder daar er noemenswaardig verlies is aan etherische olie uit de plant. Een dag later heb ik dan ook de eerste kruiden gedestilleerd, twee tegelijk. Dat is mogelijk omdat ik twee destilleerketels tot mijn beschikking heb.
Vullen van de destilleerketel met sinaasappeltijm
De grootste ketel heb ik gevuld met in totaal 16,8 Kg sinaasappeltijm (Thymus vulgaris orange). De tijm was in één nacht droog, maar niet gedroogd. Belangrijk om goed te kunnen stoomdestilleren. Na het vullen en afsluiten van de destilleerketel en het water aan de kook brengen, heb de andere kleinere destilleerketel gevuld met 7,5 Kg Saliebladeren (Salvia officinalis).
Destillatie van sinaasappeltijm Thymus vulgaris orange
Uit ervaring met het destilleren van salie weet ik dat deze destillatie korter duurt dan die van tijm. Tijdens het destillatieproces zie je bij een aantal kruiden de kleur van de etherische olie veranderen.
Zo ook bij de sinaasappeltijm. De kleur veranderde van kleurloos naar geel.
Verschil in kleur van de etherische olie tijdens de destillatie
Ik heb uiteindelijk 145 mL sinaasappeltijm etherische olie kunnen destilleren. Deze opbrengst was hoger dan die van twee jaar geleden. Dat heeft alles te maken met de weersomstandigheden en de bloei van het plantje.
Destillatie van salie Salvia officinalis
De destillatie van de salie leverde een lagere opbrengst op: 24 mL. De andere kruiden zoals de diverse soorten munt ga ik op een later moment destilleren. Benieuwd wat voor type etherische olie dit gaat opleveren!







dinsdag 12 juni 2018

Open Dag en boekpresentatie

Afwegen van het Eucalyptusmaaisel
Tijdens een geslaagde Open Dag afgelopen zaterdag waren we in de gelegenheid om de bezoekers een stoomdestillatie van Eucalyptus te laten zien. De hoeveelheid maaisel die we in de destilleerketel stoppen wegen we eerst, om na de destillatie een goed beeld te krijgen van de opbrengst.
Bezoekers van de destilleerwerkplaats tijdens de Open Dag
Met een werkende destillatie kon ik de bezoekers goed uitleggen hoe je uit aromatische planten  via het stoomdestilleren etherische olie kan winnen. De voor veel mensen bekende geur van eucalyptus was ook goed waarneembaar.
Eucalyptus etherische olie in de scheitrechter
De volgende dag, zondag, waren Catharina en ik deelnemer aan het jaarlijks georganiseerde Rijen Ruikt. Op een heel mooie locatie van Sophia's tuin gaf Catharina twee boekpresentaties van haar in november verschenen boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking’ 



Catharina tijdens haar boekpresentatie
De boekpresentaties hebben we gecombineerd met de rondleidingen die Vincent van Sophia's tuin gaf door zijn biologische tuinderij. Op deze zonovergoten zondag was er ook nog de mogelijkheid om planten te ruilen. Er was een ruim aanbod van onder andere aardbeienplantjes, geranium, vlinderstruik en basilicum.


We hadden een kraam ingericht waar de bezoekers kennis konden maken met de lariks- Grove Den- Douglasspar- en Reuzenzilverspar -olie en hydrolaat die we dit jaar hebben gedestilleerd. 



Het werd een druk bezochte dag waar we naast de boekpresentaties de bezoekers veel hebben kunnen vertellen over de medicinale waarde van naaldboomoliën. Zeker voor herhaling vatbaar!