Eucalyptus gunnii

Vorig jaar ben ik begonnen met het destilleren van eucalyptus van Nederlandse bodem. Tijdens een bezoek aan een kwekerij in Zundert heb ik afspraken gemaakt over maaisel van Eucalyptus gunnii die ze kweken. http://indekoperenketel.nl/eucalyptus-en-thee-uit-zundert/

Eucalyptus gunnii

Ook dit jaar heb ik weer maaisel van deze plant kunnen destilleren. Het was niet mogelijk om het maaisel dezelfde dag nog te destilleren. Ik heb wel de eucalyptus gewogen en in de destilleerketel overgebracht en deze goed afgesloten. Op zich een experiment om te kijken of je in één dag tijd niet al te veel etherische olie verliest.

Destilleeropstelling: ketel 150 Liter + koelemmer

De volgende dag heb ik het eucalyptusmaaisel gedurende anderhalf uur gedestilleerd. Aan het begin van de destillatie rook de olie zacht muntachtig daarna werd de geur snel wat scherper. Na deze derde destillatie van de Eucalyptus gunnii had ik wat meer gegevens om te vergelijken.

Bekend is dat Eucalyptus globulus een hoge opbrengst aan etherische olie heeft. Deze boom is niet voor niets uitgezocht en commercieel interessant om olie van te maken. Ik vond in 2010 van uit Spanje overgevlogen E.globulus een opbrengst van 1 %, en voor E.nitens 0,5%.

olie en hydrolaat worden opgevangen in een scheitrechter

Als ik de 3 opbrengstresultaten (massapercentages) die ik nu van E.gunnii heb op een rijtje zet dan is de noodzaak van vers maaisel weer eens onderstreept. De hoogste opbrengst ( 0,25%) heb ik met deze plant bereikt door dezelfde dag nog te destilleren. In de ketel stoppen en de dag daarna destilleren leverde een massapercentage van 0,19% op, en een nacht in de koeling bewaren 0,14%.

INDEKOPERENKETEL: destillatie E.globulus in een alambiek

Het is goed om de reden van het vers destilleren van de Eucalyptus weer eens goed in beeld te hebben. Uiteindelijk ook logisch als je naar de structuur en plek in het blad kijkt waar de plant de etherische olie maakt en opslaat. Genoeg reden dacht ik om als er weer maaisel beschikbaar komt tijd in te ruimen om dezelfde dag nog te gaan destilleren.

Gedroogde aromatische kruiden destilleren

Ik heb al een aantal keren gedroogde aromatische kruiden ingekocht en gedestilleerd. Ook leerlingen van mijn school hebben vorig jaar in het kader van hun profielwerkstuk gedroogde gember gedestilleerd. Zo vroeg in het seizoen heb ik zelf nog geen aromatische kruiden tot mijn beschikking.

vers geplukt Salie Salvia officinalis

Reden voor mij om tijdens een workshop gedroogde salie te gaan destilleren. De afgelopen drie jaar heb ik van vers geplukte Salie etherische olie en hydrolaat gemaakt. Ik was dan ook wel geïnteresseerd hoeveel aromatische stoffen (olie) er in gedroogde toestand nog uit te halen vallen.

Voor de destillatie heb ik 4 Kg gedroogde en gesneden salie (Salvia officinalis) gebruikt. Een hoeveelheid die ruimschoots paste in mijn 150 Liter RVS destilleerketel.

Destilleerketel 150 Liter

Om na de destillatie het massapercentage te kunnen bepalen heb ik gebruik gemaakt van een nauwkeurige weegschaal. Voor het bepalen van de massa hebben we de etherische olie die we hadden gedestilleerd goed van het hydrolaat gescheiden. Ik noteerde een gewicht van 18,41 gram. Uitgaande van een dichtheid van de olie van 0,9 kom je uit op een volume van 20 mL.

Hydrolaat wegen

Uitgaande van 4 Kg gedroogde Salie kwam ik dus op een massapercentage van 0,46%. Dit percentage is hoger in vergelijking met de destillaties van verse salie die ik in 2016, 2017 en 2018 heb gedaan. Dat is op het eerste gezicht ook logisch want tijdens het drogen van de salie verliest het gewicht, dus heb je automatisch een hoger massapercentage. Ook zullen klimatologische oorzaken een rol spelen in een lagere opbrengst van de Nederlandse salie etherische olie.

Oogst op Kreta van in het wild groeiende salie.  foto: wildherbsofcrete.com

foto: wildherbsofcrete.com

Toch valt mij de opbrengst van de gedroogde salie tegen. Volgens de leverancier is de salie van hoge kwaliteit en afkomstig uit Griekenland. Dit land heeft de ideale groei- omstandigheden voor deze plant en groeit er ook in het wild. Je zou dan ook een hoge opbrengst moeten verwachten. Volgens de literatuur geeft salie onder ideale omstandigheden een opbrengt van 1,5 tot 2,5 procent aan etherische olie.

Salie etherische olie scheiden van het hydrolaat

De lage opbrengst uit gedroogde salie heeft een reden. Door het drogen en snijden van de salie gaan veel olieproducerende klieren die op het blad zitten kapot. Hierdoor heb je veel verlies. Het zal tijdens dit proces dan ook heel erg naar salie hebben geroken!

Pesticiden in etherische olie

Afgelopen zaterdag las ik bovenstaand artikel in het dagblad Trouw. Dat er in gangbaar krachtvoer (vaak soja uit Zuid-Amerika) pesticiden zitten wist ik al, maar dat het in stro zit wat ook gebruikt mag worden in de biologische landbouw was voor mij een verrassing. In deze tijd van het jaar is het gebruik van pesticiden zelfs zichtbaar. Landbouwers is het gebruik van glyfosaat bevattende Roundup toegestaan. Hierdoor kleuren de velden in het vroege voorjaar hier en daar oranje.

foto: Leeuwarder Courant bron: shutterstock

Het artikel in de krant gaat over mest, maar ook etherische olie kan door allerlei oorzaken pesticiden bevatten. Dat kan te maken hebben met verontreiniging in de bodem, maar ook met de teeltwijze waarbij pesticiden gebruikt worden.

Zo hebben we in 2015 van de etherische olie die we uit sinaasappelschillen hadden gedestilleerd een pesticiden-analyse laten maken. Er werden 4 soorten pesticiden gevonden met een redelijk hoge concentratie. In het onderzoek  Pesticides in essential oils: Occurrence and concentration in organic and conventional orange essential oils from eleven geographical origins uit 2017 is ook gekeken naar het verschil tussen etherische olie van conventioneel en biologische geteelde sinaasappel.

Wat opvalt is dat ook de etherische olie afkomstig van biologische teelt pesticiden bevatten. Wel in veel lagere concentraties. Verklaring hiervoor is terug te voeren naar de bodem. Blijkbaar worden de biologische sinaasappelen geteeld op percelen waar in het verleden pesticiden zijn gebruikt. 

foto: pixabay.com

De afgelopen jaren hebben we in de analyses die we hebben laten uitvoeren vaker gezien dat aromatische planten geteeld zonder chemische bestrijdingsmiddelen toch pesticiden bevatte. Het gedetecteerde pesticide gaf in alle gevallen een verklaring over het vroegere gebruik. Bijvoorbeeld toegepast in de fruitteelt als fungicide.  

Salie, munt en basilicum

Voordat we aromatische planten destilleren willen we dan ook altijd weten wat de teeltwijze is. Als er in volle grond geteeld wordt is het dus geen garantie dat er, ook bij biologische teelt, geen pesticiden in de etherische olie aanwezig zijn. Het telen van aromatische planten in potten met schone grond is dan ook een veiligere optie.