INLOOPDAG INDEKOPERENKETEL

Afgelopen zondag hadden we onze inloopdag. Voor ons is dat de start van het seizoen waarin we weer de nodige planten gaan destilleren.

Grove den hakselen

In voorbereiding voor de inloopdag heb ik op de zaterdag Grove Den uit het bos gehaald en gehakseld. In de destilleerketel gestopt, zodat ik de volgende dag gelijk met de destillatie kon beginnen.

aansluiten van de koelemmer op de destilleerketel

Omdat er vraag was naar Denhydrolaat kon ik deze destillatie mooi combineren met een demonstratie waarbij de bezoekers kennis konden maken met de geuren van een dennenbos.

Ik had ook nog een kleinere destillatie-opstelling in glas klaarstaan waarmee ik de stoomdestillatie van lavandinbloemen kon laten zien, en vooral natuurlijk ook laten ruiken.

Hydrolaat afvullen

De bezoekers van de inloopdag kwamen verspreid over de dag binnendruppelen. Hierdoor hadden we alle tijd om vragen te beantwoorden en ervaringen uit te wisselen. Er was ook veel belangstelling voor de hydrolaten en oliën die we vorig jaar hebben geproduceerd. Hierbij waren de rozemarijnolie (bio) en het larikshydrolaat (wildcraft) favoriet.

grove den hydrolaat afvullen

Aan het eind van de dag hebben zelfs een aantal enthousiaste bezoekers geholpen met het afvullen van het Grove Den hydrolaat die we deze dag hadden gemaakt. 

aftappen van de etherische olie van de grove den

Naast het hydrolaat hebben we met de stoomdestllatie in totaal 28 mL etherische olie gemaakt. 

Ik had de exacte hoeveelheid Grove Den die we in de ketel hebben gestopt niet gewogen.

Maar ik schat dat ik zo ongeveer 10-12 Kg gehakselde Den heb gebruikt. Dat zou de gebruikelijke opbrengst van 0,25% aardig benaderen.

Catharina en ik hebben de inloopdag met weer een heel andere dynamiek en type bezoekers als zeer waardevol ervaren. We zijn dan ook benieuwd welke mensen op onze volgende open dag, zaterdag 17 juni aanstaande, bij ons een kijkje komen nemen.

Arganolie onderzocht

In dit schooljaar heb ik twee leerlingen 6V begeleid in het maken van een profielwerkstuk over Arganolie. Hierbij hebben ze gekeken naar de verschillen tussen Arganolie en Amandelolie.

De  noten van Argania spinosa foto: Wikipedia

Om de plantaardige olie uit de noten van de argan en de amandel te halen hebben de leerlingen gebruik gemaakt van extractie met petroleumether door middel van een Soxhlet apparaat.

De animatie  (bron: wikipedia) laat zien hoe de extractie verloopt.

Het oplosmiddel nodig om de olie te extraheren druppelt op een kokertje gevuld met de gemalen noten. Als het reservoir vol is loopt het leeg via een hevel in de rondbodemkolf. Na een aantal uren extraheren damp je het oplosmiddel in de kolf weg en blijft de olie achter.

Wat opviel tijdens de voorbereidingen voor deze extractie was de hoeveelheid schil van de argaannoot. De leerlingen hielden van 14 gram uiteindelijk 1,8 gram gepelde noten over.

Resultaten van de extractie:

Amandelnoten: oliepercentage 34,6%

Argannoten:    olieopercentage 22,7%

De olie uit noten en zaden wordt over het algemeen gewonnen door mechanisch persen. Zo ook de argannoot die in Marokko traditioneel handmatig geperst en gemalen worden om olie te maken.

Mechanische pers voor de winning van arganolie

De manier van winning kan een verschil in samenstelling van de olie te zien geven. Een Braziliaans onderzoek  waarbij is gekeken naar CO₂ extractie en extractie met een oplosmiddel liet een verschil in samenstelling zien.

Naast wat eenvoudige experimenten op school hebben de leerlingen hun zelfgemaakte oliën kunnen laten analyseren op de samenstelling bij de RijksUniversiteitGroningen  Er is gekeken naar vetzuren, glyceriden en fosfolipiden door middel van HPLC-MS analyse. Dit heeft de leerlingen veel informatie opgeleverd. Dit was een deel van hun eindconclusie:

Daarnaast zit er volgens onze resultaten veel meer ceramiden in de pure arganolie dan in de amandelolie. Deze ceramiden zijn erg goed voor de huid en dit maakt arganolie op dit vlak beter dan amandelolie. Daarnaast bevat arganolie veel meer diglyceriden dan triglyceriden. Diglyceriden zijn belangrijk voor de emulsificatie. Dit zorgt ervoor dat de vetten een groter contactoppervlakte krijgen. Hierdoor kan het vet vervolgens beter verteerd worden door onder andere lipase.

Diglyceride van een verzadigd en onverzadigd vetzuur. bron: Wikipedia

Naast de stoffen die de leerlingen hebben onderzocht is bekend van arganolie dat het rijk is aan vitamine E (twee maal zo rijk als olijfolie); bevat het polyfenolen, fytosterolen, carotenoïden en een belangrijke antioxidant ferulinezuur. Al de eigenschappen van deze stoffen zorgen er voor dat arganolie een sterk hydraterende, ontstekingsremmende en helende olie is voor de kwetsbare huid en nagels (info: nieuwsbrief levensboom januari 2017) 

Analyse van tijmolie

Een aantal etherische oliën die ik de afgelopen tijd heb gemaakt heb ik laten analyseren op de samenstelling. Zo ook de keukentijm (Thymus vulgaris 'Compactus') en de sinaasappeltijm (Thymus vulgaris 'Orange"). Vooral de samenstelling van de laatste olie leek mij nogal interessant.

Sinaasappeltijm etherische olie

Tijmolie kan in verschillende chemotypes worden ingedeeld, afhankelijk van de inhoudstoffen. De volgende defenitie van chemotype is te lezen op wikipedia:

Verschillende chemotypes van één plantensoort leveren anders samengestelde etherische oliën op, met daarbij horende verschillen in eigenschappen en toepassingsmogelijkheden. Uiterlijk zijn er nauwelijks verschillen in de morfologie van chemotypes, enkel hun chemisch fenotype verschilt. Bij het gebruik van deze oliën, in de aromatherapie en parfumerie vooral, is de kennis van het chemotype van groot belang.

bloeiende Thymus vulgaris  foto: wikipedia

Op internet vond ik een interessant artikel over chemotypen van tijmolie. http://www.revuevitiarbohorti.ch/artikel/2009_06_f_441.pdf  In dit artikel worden 7 chemotypes van tijm genoemd.

Chemo types van Thymus vulgaris

-Thymol:       het meest voorkomende chemotype

-Carvacrol: gebieden van extreme hitte en droogte

-Linalol:        in het vochtige middengebergte

-Geraniol:     aangepast aan hoogte omstandigheden

-Sabinene hydraat of Thuyanol: intermediar tussen linalol en geraniol

-para Cymeen of α Terpineol: voorloper van de biosynthese van carvacrol en thymol

-1,8 Cineol:  Bekend in Spanje en recent geïsoleerd in het Zuid Frankrijk

De stof waar het chemotype naar is vernoemd zit in een hoog percentage in de etherische olie.

sinaasappeltijm etherisch eolie

De analyse van de twee soorten tijmolie die ik deze zomer heb gemaakt gaf de volgende samenstelling te zien

                           THYMUS COMPACTUS BIO BATCH N° SD 19-06-2016

     

Peak	RT (min)	Component name	%	Norm (%)	Allergens (%)
19	20,1	g-TERPINENE	11,18
23	21,6	p-CYMENE	6,92
41	39,4	LINALOOL	2,37		2,37
50	43,3	b-CARYOPHYLLENE	3,19
102	75,2	THYMOL	60,41
105	76,5	CARVACROL	2,67
		TOTAL	99,99		2,73

                                THYMUS VULGARIS “ORANGE” BATCH N° SD 21-07-2016 

     

Peak	RT (min)	Component name	%	Norm (%)	Allergèns (%)
21	19,9	g-TERPINENE	10,64
26	21,3	p-CYMENE	3,45
41	39,2	LINALOOL	16,87		16,87
50	42,9	b-CARYOPHYLLENE	2,83
63	48,9	TERPENYL ACETATE	17,28
64	48,9	a-TERPINEOL	6,44
92	74,8	THYMOL	18,16
95	76,3	CARVACROL	9,15
		TOTAL	99,97		19,12

Ik heb de grafiek van het Zwitserse onderzoek gebruikt om deze analyseresultaten te kunnen interpreteren. Hiervoor heb ik twee kolommen toegevoegd: 8 (T.vulgaris ´comptactus´) en 9 (T. vulgaris ´Orange`).

Toch blijkt het lastiger dan gedacht, omdat er ongetwijfeld meer verschillende inhoudstoffen in de Zwiterse en Franse tijm zitten dan in de grafiek is weergegeven. Daarom komt de staafdiagram van de keukentijm en sinaasappeltijm niet tot de volledige 100%.

	variëteit		bedrijf	Chemo-type
1	´Varico 2´	Hybride (CH)	MediSeeds (CH)	Thymol
2	´Varico 3´	Hybride (CH)	MediSeeds (CH)	Thymol
3	´Deutscher Winter Blosem´	Populatie (D)	Biosem (CH)	Thymol
4	´Deutscher Winter UFA´	Populatie (D)	Fenaco (CH)	Thymol
5	´L2´	Hybride (F)	Iteipmai (F)	Linalol
6	´122´	Hybride (F)	Iteipmai (F)	Thymol / Carvacrol
7	´147´	Hybride (F)	Iteipmai (F)	Carvacrol
8	keukentijm	Cultivar (NL)	Puur Aroma	Thymol
9	sinaasappeltijm	Cultivar (NL)	Puur Aroma	?

De nummers 1 tot en met 4 uit het onderzoek behoren duidelijk tot het Chemo Type Thymol. Nummer 5 heeft een hoog linalol-gehalte en is daardoor ook als zodanig geclassificeerd als CT linalol. Nummer 6 in de tabel is een gecombineerde CT, namelijk Thymol-Carvacrol, en nummer 7 is overduidelijk een CT Carvacrol.

De eigen tijm etherische olie die we gemaakt hebben van Thymus vulgaris 'Compactus" (8) is door het hoge gehalte Thymol duidelijk te karakteriseren als CT Thymol. Bij de Thymus vulgaris 'Orange' (Sinaasappeltijm) is dat een stuk moeilijker vast te stellen.
Wat allereerst opvalt is dat deze olie geen noemenswaardige hoeveelheden limoneen bevat, een hoofdbestanddeel van sinaasappel etherische olie. Omdat er in de olie geen stof in een percentage van boven de 20% zit, is het chemotype moeilijk vast te stellen. CT thymol/ linalol terpenylacetaat?
Los van het vaststellen van het Chemo Type is het denk ik misschien wel belangrijker dat we de inhoudstoffen en de percentages kennen in verband met de gebruiksmogelijkheden van deze bijzondere olie!