Hydrolaat van Grove Den maken

Een tijdje geleden had ik het verzoek gekregen om hydrolaat van Grove Den te maken. Woensdag 1 mei leek mij daar een geschikte dag voor.

Vroeg in de ochtend heb ik een aantal kleine boompjes langs een ruiterpad in de Chaamse bossen geoogst. De boompjes zaten vol in knop.

Ik had ongeveer 2 kg verse Grove Den nodig, dat is ongeveer één volle klapkrat.

Thuis gekomen ben ik begonnen met de voorbereidingen voor de destillatie.
Het leek me een leuk idee om dat aan de hand van korte filmpjes te laten zien. Zonder script met hier en daar wat foutjes in de tekst, en met hulp van Catharina is dat gelukt.  http://www.catharinadebruin.nl/
Het eerste filmpje: de takjes van Grove Den fijn maken met een hakselaar.

Ik merkte tijdens het hakselen dat Grove Den wat buigzamer is dan bijvoorbeeld Lariks en zich daardoor iets minder makkelijk laat hakselen.

Volgende stap in de voorbereiding: destilleerketel vullen met 10 liter warm water, en de ketel en kolom stoomdicht maken met aluminium-tape.

destilleerketel

Daarna kan de kolom gevuld worden met  ongeveer 1,5 Kg gehakselde Grove Den.

Verdere voorbereidingen: opvangflessen voor het hydrolaat reinigen, top op de alambic plaatsen en stoomdicht aftapen, koeler aansluiten en vullen met water.

Daarna kan de brander onder de destilleerketel worden aangestoken.

Na twee uur destilleren had ik 3 liter hydrolaat verzameld.

Opvang van het destillaat in een scheitrechter

Het hydrolaat kan je, mits koel bewaard en stabiel, twee jaar gebruiken. Zie voor de toepassingen:
www.gielenaroma.nl/index.php?page=d-den-duizendblad-3

De samenstelling van sinaasappelolie

Afgelopen jaar hebben leerlingen 6 VWO in het kader van hun profielwerkstuk etherische olie gemaakt uit sinaasappelschillen. Ik was eigenlijk wel benieuwd naar de samenstelling van deze olie. Vooral omdat 2 jaar geleden andere leerlingen op dezelfde manier sinaasappelolie hadden gemaakt.

destillatieopstelling capaciteit 2 Liter

De leerlingen hebben 603 gram sinaasappelschillen gebruikt en gedestilleerd in een glazen opstelling.
De sinaasappelschillen kunnen in een bolvormige ruimte met een capaciteit van 2 Liter.


maatkolf met etherische olie



Het destillaat is opgevangen in een maatkolf, dit om na het destilleren de olie mbv een pipetje van het hydrolaat te kunnen scheiden. Na anderhalf uur destilleren hadden de leerlingen een opbrengst van ca 4,5 gram etherische olie.

na de destillatie

Voor de analyse van de olie konden de leerlingen terecht bij IFF in Tilburg. De olie is daar mbv een gaschromatograaf geanalyseerd op de aanwezige bestanddelen. Hierdoor is het mogelijk om deze olie te vergelijken met de olie die ruim twee jaaar geleden was gemaakt.  http://indekoperenketel.blogspot.nl/2010/08/stoomdestilleren-in-glas-2.html
In 2010 werd uit 454 gram schillen 2,12 gram olie gedestilleerd,
in 2012 was 603 gram schillen nodig om 4,5 gram olie te destilleren.
Omgerekend: opbrengst 2010  0,47% en opbrengst 2012:  0,91%

Uit: Secretory structures of aromatic and medicinal plants

.
De hogere opbrengst uit 2012 heeft te maken met het feit dat met een dunschiller de oranje oliehoudende laag van de schil is gehaald. Door dit fileren van de sinaasappelschil krijg je een hogere opbrengst.

vergelijking analyseresultaten sinaasappelolie

Er zijn duidelijke verschillen in samenstelling tussen de twee olien.
Wat opvalt is dat de olie uit 2012 een hoger (94,80%) d-limoneen gehalte bevat. Uit de analyse blijkt ook dat de olie pineen bevat, wat in de olie uit 2010 niet is aangetroffen.
De olie uit 2010 bevat meer aldehydes en alcoholen. Ook bevat deze olie een laag percentage (0,13%) sesquiterpenen, die in de olie uit 2012 ontbreken. De verschillen hebben natuurlijk alles te maken met de lokale omstandigheden waaronder de sinaasappel heeft gegroeid. Maar globaal genomen komen de samenstellingen redelijk overéén.
Op de website van anthemis http://www.anthemis.nl/aroma/analysetholie/analyseSinaasappelBio.htm
vond ik de volgende samenstelling van sinaasappelolie die ze verkopen:
  

Florida (VS)

India

Ìtalie

d-Limoneen

95,6%

96,6%

95,1%

Mycreen

2,13%

2,02%

2,00%

Linalol

0,43%

0,57%

0,47%

Dezydaldehyde

0,60%

1,70%

----

Anthranilzuur

0,42%

0,39%

----

Neral

0,07%

0,07%

----

Geranial

0,11%

0,11%

----

α-pineen

----

----

0,59%

β-pineen

----

----

0,56%



d-Limoneen



Sinaasappelolie bestaat dus voor het grootste gedeelte uit d-Limoneen, mycreen en linalol. De andere bestanddelen hangen dus sterk af van groeifactoren, land van herkomst en variateiten die er van de sinaasappel, Citrus sinensis, bestaan.

Recensie

In het voorjaar ben ik door een contact in de distilleerhoek getipt over een duitstalig boekje over het zelf destilleren van etherische olie.

Het boekje heet Atherische Ole selbst herstellen en is geschreven door dr. Bettina Malle en dr. Helge Schmickl. In de 160 pagina's staat alle informatie die je nodig hebt om te kunnen beginnen met het maken van etherische olie uit stoomdestillatie. De afbeeldingen schema's en tabellen maken het boekje goed toegankelijk.

wokmethode

Naast stoomdestillatie komen ook andere methode's zoals enfleurage, maceratie/infusie en extractie aan bod.
Ook het gebruik van de olie krijgt in het laatste hoofdstuk een plek, met zelfs recepten om je eigen shampoo, zeep en deodorant te maken.

Echt waardevol vond ik het boekje vanwege de beschrijving van de planten waarvan je etherische olie kan destilleren. Schmickl en Malle geven hier een overzicht per plant over de beste oogsttijd, welke plantendelen en welke bewerking nodig is en de opbrengst aan olie.

Zo las ik over Jasmijn:
Oogsttijd bij zonsopgang van juli tot oktober. Opbrengst  0,07-0,1%.

Al met al is het een waardevol en uniek boekje. Vooral een must voor mensen die willen starten met het zelf destilleren van etherische olie. Het is te verkrijgen via de website www.aetherischesoel.at